Όταν υπάρχει κάποιος λόγος να βγω, το κάνω. Διαφορετικά τι να πω;

Κοιτάξτε, δεν νομίζω ότι είμαι αρμόδιος να μιλάω για διάφορα πράγματα. Κάνω μια δουλειά, μπορώ να μιλάω για αυτήν. Τώρα να βγαίνω και να λέω τη γνώμη μου για το σεισμό ή τον καταποντισμό, πιστεύω ότι υπάρχουν ειδικοί για να μιλήσουν. Εμάς μας φωνάζουν σαν διακοσμητικά στοιχεία. Δεν με αφορά και δεν με ενδιαφέρει το θέμα.

Τυχαίο δεν είναι τίποτα. Όλα θέλουν προσπάθεια και δουλειά. Αλλά μη φανταστείτε ότι είμαι άνθρωπος που δουλεύει πολύ, μάλλον προς το τεμπελάκος είμαι παρά εργατικός. Απλά επιλογές κάνει ο καθένας. Στοχεύει κάποια πράγματα και όταν υπάρχει συνέπεια σε αυτό που κάνεις μπορείς να τα καταφέρεις. Γιατί εμείς οι καλλιτέχνες καμιά φορά κάνουμε και τις παρεκτροπές μας και έτσι μπερδεύονται κάπως τα πράγματα. Πιστεύω ότι όταν είσαι ξεκάθαρος στους στόχους σου και σ' αυτά που πρεσβεύεις, αποκτάς κάποια επαφή με το κοινό και τελικά κάποιοι άνθρωποι σε εμπιστεύονται. Και επειδή στην Ελλάδα δεν έχουμε εμπιστοσύνη σε πολλά, το να σε εμπιστεύονται τελικά κάποιοι συνάνθρωποί σου είναι πολύ σημαντικό. Έτσι αποκτάς υποχρεώσεις απέναντι σ' αυτούς τους ανθρώπους και τους οφείλεις κάτι.

Κοιτάξτε, το κοινό μου αποτελείται από όλες τις ηλικίες. Το να υπάρχουν νέοι σε ηλικία στο κοινό, είναι πολύ σημαντικό γιατί από εκεί αντλείς πολύ περισσότερη δύναμη από ότι από ανθρώπους της ηλικίας μου. Το νεανικό κοινό σε παρασύρει σε πολλά πράγματα.

Όχι, εγώ ήμουν, είμαι και θα παραμείνω λαϊκός τραγουδιστής, απλώς τα τελευταία χρόνια συμμετείχα σε κάποιες πιο έντεχνες δουλειές.

Όλα μετράνε. Η καταγωγή, ο τρόπος σκέψης, ο τρόπος έκφρασης. Αλλά συγκεκριμένα στο τραγούδι υπάρχουν κάποιοι δρόμοι συγκεκριμένοι πανω στους οποίους γράφονταν τα λαϊκά από τους παλιούς, κλασικούς συνθέτες. Μετά ήρθαν οι νεότεροι και σπουδαγμένοι μουσικά που «πάτησαν» πάνω σ' αυτούς τους δρόμους και προχώρησαν το λαϊκό τραγούδι πιο πέρα. Αυτό δεν έιναι καθαρό λαϊκό τραγούδι. Έχει στοιχεία του αλλά έχει μπει και η τέχνη αυτών των ανθρώπων, η σπουδή που έχουν κάνει πάνω στη μουσική και γίνεται άλλο πράγμα.

Το λαϊκό τραγούδι δεν έχει πάθει τίποτα. Είναι αυτό που είναι. Απλά και μόνο ήταν άλλες οι εποχές πριν από 20 και 30 χρόνια. Σήμερα δεν μπορούμε να ζούμε με τα δεδομένα εκείνης της εποχής. Μοιραία, λοιπόν, και το τραγούδι έπρεπε να εξελιχθεί άλλοτε καλώς και άλλοτε κακώς. Δεν μπορούμε όμως να πούμε «α, εκείνα ήταν τα λαϊκά τραγούδια». Μετά ίσως από 20 και 30 χρόνια θα λέμε ότι τα σημερινά είναι πιο λαϊκά από εκείνης της περιόδου ή θα έχουμε γυρίσει πάλι προς τα πίσω. Οι εποχές έρχονται και παρέρχονται. Άλλα προβλήματα υπήρχαν παλιά άλλα τώρα και το λαϊκό τραγούδι ασχολείται με αυτά τα προβλήματα. Τα ερεθίσματα είναι διαφορετικά. Παλιά ήθελες ένα μήνα με το καράβι για να πας στην Αμερική, τώρα είσαι εκεί σε δέκα ώρες με το αεροπλάνο. Αυτά έπαιξαν ρόλο σε όλα και στη ζωή και στην τέχνη γενικά και φυσικά στο τραγούδι που προσαρμόζεται στις εποχές. Έπειτα, παλιά είχαμε ανθρώπους που έγραφαν με την ψυχή τους πολύ ωραία τραγούδια, δεν είχαμε όμως καλούς μουσικούς. Σήμερα, έχουμε καταπληκτικούς μουσικούς στην Ελλάδα. Παιδιά που γνωρίζουν τη μουσική πολύ καλά και οι οποίοι αγγίζουν το λαϊκό τραγούδι με σωστό τρόπο. Ξέρουν τις βάσεις και τις διανθίζουν με το ταλέντο τους και τις γνώσεις τους.

Κοιτάξτε, υπάρχουν γενιές και γενιές. Οι πιο παλιοί ξέρουν. Οι νέοι οπωσδήποτε δεν έχουν τον καιρό να ψάξουν και να βρουν τα παλιά. Παρ' όλα αυτά όμως, βλέπουμε ότι την περασμένη δεκαετία οι νέοι δεν άκουγαν καθόλου ελληνική μουσική. Από την ώρα που άρχισαν να ακούν ελληνικά, σιγά σιγά ξεκίνησαν να ψάχνουν κιόλας. Γιατί δεν μπορεί να βλέπουμε παιδιά 18 και 19 χρονών να τραγουδούν τραγούδια που γράφτηκαν σε εποχές που δεν έιχαν ακόμα γεννηθεί! Άρα, ψάχνουν και βρίσκουν. Διότι και την εποχή που άκουγε η νεολαία μόνο ξένα, με υποπροϊόντα ξεκίνησε και σιγά σιγά, μεγαλώνοντας και ψάχνοντας, έφτασε στα καλά τραγούδια. Τα τραγούδια δεύτερης ποιότητας πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν.

Αν πάμε στην εποχή του '60-'70 που γεννήθηκε και κυριάρχησε το πολιτικό τραγούδι σίγουρα δεν χώραγαν. Εκείνη την εποχή είχαμε σπουδαία τραγούδια και σπουδαίους συνθέτες. Το «βάρος» όλων αυτών των μεγάλων ονομάτων ήταν πολύ μεγάλο για τους νεότερους να το αντέξουν. Πρέπει να περάσουν κάποια χρόνια, να γίνει αυτή η «κοιλιά» για να βγει τελικά η νεότερη γενιά συνθετών, οι νέες τάσεις και η νέα μουσική.

Η κρίση στη μουσική υπάρχει τα τελευταία δέκα χρόνια και είναι παγκόσμιο φαινόμενο, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Πιστεύω ότι θα έρθει η ώρα που θα ξεπεραστεί και το τοπίο θα ξεκαθαρίσει. Άλλωστε όσο και να θέλουμε εμείς οι Έλληνες να γίνουμε δεν μπορούμε γιατί είμαστε διαφορετικοί σαν λαός. Όσο κι αν θέλουν να μας βάλουν σε καλούπια δεν μπορούν γιατί θα αντιδράσουμε, θα παλέψουμε. Και η μουσική είναι ένα από αυτά που μπορούμε να παλέψουμε. Ναι, σίγουρα είναι πολύ καλό να βλέπουμε κάποια πράγματα που είναι όμορφα, λαμπερά και μας ευχαριστούν αλλά κάποια στιγμή μας κουράζουν γιατί ανακαλύπτουμε ότι μπορεί να είναι εξωτερικά ωραία αλλά μέσα δεν έχουν τίποτα. Σιγά σιγά ψάχνουμε να βρούμε αυτό το «μέσα». Και θα το βρούμε πιστεύω.

Το μόνο που συνέβη είναι ότι εκεί δεν μπορούσα πια να λειτουργώ ούτε σαν καλλιτέχνης, ούτε σαν άνθρωπος. Φτάσαμε σ' ένα σημείο που αυτά τα μαγαζιά δεν προσέφεραν αυτό που μπορεί να προσφέρει το τραγούδι. Εκεί γινόταν μια μάζωξη περίεργη για την οποία πιο πολύ πιστεύω ότι ευθυνόμαστε εμείς οι τραγουδιστές. Γιατί εμείς καθορίζουμε σχεδόν τα πάντα. Εμείς κάνουμε τα σχήματα, εμείς κάνουμε τα προγράμματα, απλώς όταν έρχεται η ώρα της ευθύνης τη διώχνουμε από πάνω μας και λέμε «συμβαίνει αυτό, εκείνο και το άλλο» Όχι, αυτά που θέλουμε τα διεκδικούμε και τα πετυχαίνουμε. Απλά μαι μόνο, μας βόλεψε κάποια περίοδο γιατί ήταν μεγαλύτερες οι αίθουσες και καλύτερα τα μηχανήματα. Αλλά δεν έιδαμε τι κάναμε στο τραγούδι μ' αυτό τον τρόπο. Γιατί σ' αυτές τις αίθουσες δεν υπήρχε περίπτωση ούτε να τραγουδήσει ούτε να συμμετέχει το κοινό. Υπάρχει απομόνωση. Ο τραγουδιστής πάνω στην πίστα, το κοινό μακριά, το πρόγραμμα στάνταρ, τώρα τραγουδάμε, τώρα χορεύουμε κλπ. Ο τραγουδιστής έχει ένα ρόλο διακοσμητικό, δεν βρίσκεται με το κοινό και κάπου πιστεύω ότι εάν δεν βρίσκεσαι με το κοινό σου, απομονώνεσαι, αποξενώνεσαι και κάνεις άλλα πράγματα. Στους πιο μικρούς χώρους, τραγουδάς με το κοινό και βρίσκεσαι κοντά του.

Ναι, είναι αλήθεια και πιστεύω ότι αυτό δεν είναι μόνο για μένα. Ο κόσμος θέλει γενικά τους πιο μικρούς χώρους, τους πιο ανθρώπινους. Το απρόσωπο που έχουν οι μεγάλοι χώροι, πέρασε πια. Ή αν θέλετε, μου αρέσει να πιστεύω ότι πέρασε. Το κοινό θέλει να υπάρχει επαφή με τον καλλιτέχνη. Και εν πάση περιπτώσει ας καταλάβουμε ότι και ο τραγουδιστής είναι ένας άνθρωπος που κάνει μια δουλειά. Αν μπορέσει να μεταφέρει πράγματα στον κόσμο, να τραγουδήσει και να δεθεί μαζί του σαν παρέα τότε κάνει καλά τη δουλειά του.

Δεν πιστεύω ότι οι χώροι σφραγίζουν τον καλλιτέχνη, αλλά ο καλλιτέχνης σφραγίζει το χώρο. Αλλά αλλιώς διαμορφώνεις ένα χώρο που είναι για 300 ή 400 άτομα κι αλλιώς αν χωράει 2.000.

Ο κόσμος, όταν βγαίνει για να διασκεδάσει, θέλει να περάσει καλά. Δεν πρέπει να τους «μαυρίζουμε» την ψυχή. Θέλουν να ξεσκάσουν, να τραγουδήσουν, να ακούσουν καλά τραγούδια, ωραία μουσική που δεν θα τους πάρει τα αυτιά. Μπορούν, λοιπόν, όλα αυτά να γίνουν με ένα καλό μέτρο, να μπορούν και να μιλήσουν και να τραγουδήσουν και να περάσουν καλά.

Δεν μπορώ να πω ότι κάτι συγκεκριμένο με κούρασε. Αλλά όταν ξεκινάει μια σεζόν που κρατάει 100 μέρες, φυσικό είναι από κάποια στιγμή και μετά να αρχίσεις να κουράζεσαι. Γι' αυτό αποφεύγω να κάνω μεγάλες σεζόν ή ενδιάμεσα αλλάζω προγράμματα για να ανανεώνομαι και να μην κουράζομαι.

Συνήθως σ' αυτή τη δουλεία δεν το λες ποτέ. Κι αυτό είναι το πρόβλημα, ότι δεν φεύγεις αλλά σε διώχνει η δουλειά. Το θέμα είναι να καταλάβεις πότε είναι να σε διώξει για να φύγεις. Γιατί όλοι λέμε ότι πρέπει να σταματήσουμε αλλά όλο και το καθυστερούμε. Κι εγώ λέω αρκετό καιρό ότι σε πέντε χρόνια θα σταματήσω και το ίδιο λέω ακόμα.

Όχι. Είμαι κοντά τους όσο περισσότερο μπορώ. Είμαι άνθρωπος του σπιτιού και τώρα με τα παιδιά ακόμα περισσότερο.

Το καλοκαίρι θα κάνω συναυλίεςστην Ελλάδα, μετά τον Οκτώβρη θα πάω στην Αυστραλία και το Νοέμβριο στην Ευρώπη για κάποιες συναυλίες εκεί.

Μου φαίνεται πολύ μακρινό γιατί τα παιδιά είναι πολύ μικρά ακόμη αλλά δεν το θέλω κιόλας. Είναι δύσκολη δουλειά και εκτός αυτού παιδιά γονιών που είναι στο χώρο και μάλιστα επιτυχημένοι έχουν πρόβλημα γιατί αντιμετωπίζουν τη σύγκριση και αυτό τα καταρρακώνει. Αλλά αν το αποφασίσουν είναι δύσκολο να τα εμποδίσεις. Πιστεύω, όμως, ότι θα έχω φροντίσει έως τότε να τα καταφέρω να μην ασχοληθούν ποτέ!